Zoekveld

"Focussen op de mens, niet op de winst"

Een zorgbehoevende die smeekt om een glas water omdat ze de hele dag niets te drinken kreeg of die hunkert naar wat aandacht. De Pano-uitzending over zorg in commerciële woonzorgcentra heeft veel mensen beroerd en verontrust. Terecht en begrijpelijk want gezondheid en welbevinden is voor de meeste Vlamingen een topprioriteit. Zo bleek ook recent uit de enquête rond levensvragen van De Standaard en VRT.  

Wat we in Pano zagen, is geen kwalitatieve zorg. Dat hoeft geen verder betoog. Het zijn situaties die we in een rijke samenleving als de onze niet verwachten, niet wensen en niet mogen tolereren. Met een vergrijzende bevolking wordt het thema enkel nog acuter.

De focus in de zorg ligt behoorlijk fout wanneer het maatschappelijk doel niet langer centraal staat, wanneer maatschappelijke noden enkel gezien worden als een bron van inkomsten voor aandeelhouders, wanneer ‘middel’ en ’doel’ worden omgewisseld. Financiële middelen dienen om noden in te vullen, maatschappelijke noden van burgers dienen niet om aandeelhouders te verrijken. De aandeelhouder of de gebruiker: je kunt geen twee heren dienen.  

Het kan in elk geval anders en dat gebeurt ook elke dag in de social profit. Duizenden sociale ondernemingen ondernemen er om maatschappelijke noden in te vullen. Zij bieden kwalitatieve zorg en dienstverlening: in ouderenzorg, in jeugdzorg, voor mensen met een beperking, in de thuiszorg, het jeugdwerk, in de bestrijding van kinderarmoede en vele andere sectoren. Een sociale onderneming zal steeds de bestaansreden van zijn onderneming, namelijk maatschappelijke noden beantwoorden, vooropstellen. Managementkeuzes, zoals inzet van personeel en werkingsmiddelen, gebeuren in functie van de noden van de burgers en samenleving.

Zo hoorden we dat in Home Sint Jozef, net zoals in de meeste andere niet-commerciële woonzorgcentra, de directie eigen middelen benut om bijkomend personeel in te zetten, boven de norm die de Vlaamse overheid oplegt. Tal van andere sociale ondernemingen benutten ook eigen middelen om te investeren en/of te innoveren: in implementatie van nieuwe technologieën, in innovatieve arbeidsorganisatie, in nieuwe vormen van dienstverlening.  

Sociale ondernemingen houden in Vlaanderen het maatschappelijk doel voor ogen. Zij hebben in hun beheersstructuur sleutels ingebouwd om dat doel te verankeren, wie ook aan het stuur komt van zo’n organisatie.

Sociale ondernemingen werken tegelijk creatief en innovatief, vaak in alle luwte. Ze trekken investeerders aan, genereren eigen inkomsten en werken binnen een strak financieel kader. Zoeken naar efficiëntiewinsten is eigen aan elke sociale onderneming, eigen aan elke onderneming in welke sector ook. Daar ligt het kalf dus niet gebonden. Winst genereren is geen vies woord, maar het mag geen doel op zich worden.

Voor Verso, de interprofessionele werkgeversorganisatie voor socialprofitondernemingen, toont de Pano-reportage vooral dat:

  • Beperkingen op winstuitkeringen nodig zijn.

  • Financiële transparantie nodig is voor al wie actief is in de ‘social profit’.

  • Het de rol is van de overheid om de minimale kwaliteitsnormen te bepalen en hiervoor in de nodige subsidies te voorzien.

Ann Gaublomme, directeur Verso

Deze opiniebijdrage verscheen op 12/10/2017 op vrtnws.be.

Ga naar het nieuwsoverzicht